ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਯੂਪੀ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦਾ ਕਹਿਰ / ਯੂਪੀ ਦਾ ਬਾਂਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸ਼ਹਿਰ, ਤਾਪਮਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ 48°C / ਗਰਮੀ ਨੇ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਝੁਲਸਾਏ… ਪੇਸ਼ ਹੈ ਫੀਚਰ ਸਟੋਰੀ
(ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 21 ਮਈ – ਜਸਵਿੰਦਰ ਜੁਲਕਾ ਨਿਊਜ਼ ਰੂਮ ਬਿਊਰੋ) ਆਗਾਮੀ 25 ਮਈ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੌਤਪਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਦਾ ਕਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਬਾਂਦਾ ਸ਼ਹਿਰ 48°C ਤਾਪਮਾਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਸ਼ਹਿਰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਮਿਸਰ ਦੇ ਆਸਵਾਨ ਵਿੱਚ 49.4°C ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਅਰਫਾਦ ਵਿੱਚ 48.4°C ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਖਜੁਰਾਹੋ 47.4°C ਨਾਲ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਰਿਹਾ। 20 ਮਈ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਹਰਿਆਣਾ, ਦਿੱਲੀ, ਪੰਜਾਬ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਦੇ 16 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 46°C ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਥਾਰ ਮਾਰੂਥਲ ਤੋਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਗਰਮ ਹਵਾਵਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੈਦਾਨੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਮਈ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੂਨ ਵਰਗੀ ਤਪਸ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਰਧਾ ਵਿੱਚ 47.1°C, ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਰੋਹਤਕ ਵਿੱਚ 46.9°C, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ 46.6°C ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨੌਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰੀ ਗਰਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਂਦਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਕਿਉਂ ?
ਬਾਂਦਾ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਦਿਨੇਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਂਦਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਰਮ ਹੋਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਇਸ ਦਾ ਕਰਕ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਿੱਧੀ ਧੁੱਪ, ਸਾਫ਼ ਆਸਮਾਨ, ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਦੀ ਕਮੀ, ਪਠਾਰੀ ਇਲਾਕਾ, ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਸੁੱਕਣਾ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਅਤੇ ਖਨਨ ਕਾਰਜ ਵੀ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ
ਬਾਂਦਾ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) – 48°C, ਖਜੁਰਾਹੋ (ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) – 47.4°C, ਵਰਧਾ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ) – 47.1°C, ਰੋਹਤਕ (ਹਰਿਆਣਾ) – 46.9°C, ਨਾਗਪੁਰ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ) 46.6°C, ਬਠਿੰਡਾ (ਪੰਜਾਬ) – 46.5°C, ਸ੍ਰੀ ਗੰਗਾਨਗਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ) – 46.5°C, ਫਰੀਦਾਬਾਦ (ਹਰਿਆਣਾ) – 46.4°C, ਅਮਰਾਵਤੀ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ) – 46.4°C, ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) – 46.4°C, ਦਿੱਲੀ – 46.3°C, ਸਿਰਸਾ (ਹਰਿਆਣਾ) – 46.2°C
ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਰਮ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੇ।
पंजाब और यूपी में गर्मी का कहर / यूपी का बांदा शहर दुनिया का तीसरा सबसे गर्म शहर, तापमान पहुंचा 48°C / गर्मी ने कई राज्यों के लोगों को झुलसाया
(चंडीगढ़ 21 मई – जसविंदर जुल्का न्यूज़ रूम ब्यूरो) आगामी 25 मई से देश में नौतपा शुरू होने जा रहा है, लेकिन उससे पहले ही पूरे देश में भीषण गर्मी का कहर शुरू हो चुका है। उत्तर प्रदेश का बांदा शहर 48°C तापमान के साथ दुनिया का तीसरा सबसे गर्म शहर दर्ज किया गया। इससे अधिक तापमान मिस्र के आसवान में 49.4°C और सऊदी अरब के अरफाद में 48.4°C दर्ज किया गया, जबकि भारत का खजुराहो 47.4°C के साथ चौथे स्थान पर रहा।
20 मई बुधवार को उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश, राजस्थान, हरियाणा, दिल्ली, पंजाब, ओडिशा और महाराष्ट्र समेत कई राज्यों के 16 शहरों में तापमान 46°C से अधिक दर्ज किया गया। मौसम विभाग के अनुसार पाकिस्तान के बलूचिस्तान और थार मरुस्थल से आ रही सूखी और गर्म हवाएं सीधे उत्तर भारत के मैदानी इलाकों तक पहुंच रही हैं। इसी कारण मई के अंतिम सप्ताह में ही जून जैसी भीषण गर्मी महसूस की जा रही है। इसके प्रभाव से महाराष्ट्र के वर्धा में 47.1°C, हरियाणा के रोहतक में 46.9°C, महाराष्ट्र के नागपुर में 46.6°C और मध्य प्रदेश के नौगांव में भी तेज गर्मी दर्ज की गई।
देश में बांदा ही सबसे गर्म क्यों ?
बांदा एग्रीकल्चर यूनिवर्सिटी के मौसम वैज्ञानिक डॉ. दिनेश के अनुसार बांदा के सबसे अधिक गर्म होने का मुख्य कारण इसका कर्क रेखा के नजदीक होना है। इसके अलावा सीधी धूप, साफ आसमान, मिट्टी में नमी की कमी, पठारी क्षेत्र, नदियों का सूखना, जंगलों की कटाई और खनन कार्य भी तापमान बढ़ने के प्रमुख कारण हैं।
देश के प्रमुख शहरों में दर्ज सबसे अधिक तापमान
बांदा (उत्तर प्रदेश) – 48°C, Khajuraho (मध्य प्रदेश) – ,47.°4C, वर्धा (महाराष्ट्र) – 47.1°C, रोहतक (हरियाणा) – 46.9°C, नागपुर (महाराष्ट्र) – 46.6°C, बठिंडा (पंजाब) – 46.5°C, श्रीगंगानगर (राजस्थान) – 46.5°C, फरीदाबाद (हरियाणा) – 46.4°C, Amrawati (महाराष्ट्र) 46.4°C, प्रयागराज (उत्तर प्रदेश) – 46.4°C, दिल्ली – 46.3°C, सिरसा (हरियाणा) 46.2°C
ये सभी शहर देश के सबसे गर्म इलाकों में शामिल रहे।
